دوران شاه سليمان وزير توپخانه شد . شعر مىگفت و واله تخلص مىكرد « 1 » . در سال 1058 در لشكركشى شاه عباس دوم به قندهار كه به فتح آن شهر انجاميد در ركاب شاه بود و در آن هنگام بيش از هفتاد سال داشت « 2 » . بنابر اين تاريخ ولادت وى در سال 988 هجرى بوده است . « 3 » كتاب خلد برين مانند ديگر تواريخى كه در عصر صفوى نوشته شده از كتابهاى قبل از خود تأثير پذيرفته بخصوص از عالم آراى عباسى و فتوحات امينى و صفوة الصفا و نفحات الانس و حبيب السير و احسن التواريخ و . . . و همانطور كه استاد بزرگوار جناب آقاى دكتر احسان اشراقى در مقدمهء خلاصة التواريخ قاضى احمد مرقوم فرموده‌اند خلد برين به طور غير مستقيم از خلاصة التواريخ « 4 » تأثير پذيرفته است « 5 » . اما اين كه دانشمند محترم جناب آقاى احمد گلچين معانى در تاريخ تذكره‌هاى فارسى به اين كتاب و مؤلف آن حمله كرده و چنين مرقوم فرموده‌اند : « واله در خلد برين از كتابهاى ديگر كه پيش از او در تاريخ صفويه نوشته شده بوده استفادهء كامل كرده كه از آن جمله است تاريخ عالم آراى عباسى ولى از ذكر مآخذ و منابع خويش خوددارى كرده است » « 6 » درست نيست و اينكه در معرفى اين كتاب مرقوم فرموده‌اند : « تاريخى است مشتمل بر هشت روضه و هر روضه شامل چندين حديقه و هر حديقه داراى چند مجلس « 7 » » فقط روضهء هشتم كتاب داراى هفت حديقه است و از عنوان « مجلس » اثرى نيست . تاريخ تأليف خلد برين سال 1078 است اما نمىدانم چرا علامهء فقيد شيخ آغا بزرگ طهرانى در اثر ماندنى و عظيم خود « الذريعه » تأليف اين كتاب را در دو مورد سالهاى 1071 و 1101 دانسته‌اند « 8 » . جزين در جلد سوم همان كتاب ( ص 251 ) آن را از محمد طاهر وحيد قزوينى دانسته‌اند . به هر حال براى اطلاع بر احوال كتاب خلد برين و نگارندهء آن مىتوان به كتب زير مراجعه كرد : 1 - آتشكدهء آذر ، ص 1221 . 2 - تذكرهء روز روشن ص 748 . 3 - تذكرهء نصرآبادى ، ص 82 . 4 - تاريخ ادبيات دكتر ذبيح الله صفا ، ج 5 ، بخش 2 ، ص 1348 . 5 - تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 2 ، ص 617 تا 620 .

--> ( 1 ) - تاريخ ادبيات در ايران ، تأليف دكتر ذبيح الله صفا ، ج 5 بخش 2 ، ص 1348 . ( 2 ) - تاريخ ادبيات در ايران ، تأليف دكتر ذبيح الله صفا ، ج 5 بخش 2 ، ص 1348 . ( 3 ) - فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى از استاد احمد منزوى ، ج 6 ، ص 1450 و ادبيات فارسى بر مبناى تأليف دستورى ، ترجمه به فارسى از آقايان يحيى آرين‌پور ، سيروس ايزدى ، كريم كشاورز ، تحرير احمد منزوى ، ص 626 . ( 4 ) - تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 2 ، ص 618 . ( 5 ) - تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 2 ، ص 618 . ( 6 ) - همان كتاب ، ص 616 . ( 7 ) - الذريعه ، ج 7 ، ص 239 و نيز ج 3 ، ص 251 . ( 8 ) - مقدمهء خلاصة التواريخ ، ص بيست و سه .